ยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา (คนไทย ฟรีแลนซ์ Expat)

ภ.ง.ด.91 — เงินได้ประเภท 40(1) เท่านั้น คือเงินเดือน ค่าจ้าง เบี้ยเลี้ยง กรณีลูกจ้างประจำที่มีนายจ้างเดียว ภ.ง.ด.90 — เงินได้ประเภท 40(2)–40(8) หรือมีหลายประเภทรวมกัน เช่น เงินเดือน + ค่านายหน้า + ปันผล + ค่าเช่า + Freelance ภ.ง.ด.94 — ยื่นกลางปี (ม.ค.–มิ.ย.) สำหรับผู้มีเงินได้ประเภท 40(5)(6)(7)(8) เช่น ค่าเช่า วิชาชีพอิสระ พาณิชย์ เกษตร ยื่นภายใน ก.ย. เพื่อจ่ายภาษีล่วงหน้าครึ่งปี ภ.ง.ด.95 — สำหรับต่างชาติที่มีเงินได้ที่ไม่ต้องยื่นแยกต่างหาก มักใช้กับ Expat ที่ Payroll หัก ณ ที่จ่ายถูกต้องแล้ว การเลือกฟอร์มผิดถูกปฏิเสธและต้องยื่นซ้ำ + เสียเบี้ยปรับ 1.5%/เดือน

กรมสรรพากรเผยแพร่ ป.161/2566 และ ป.162/2566 ระบุว่า เงินได้ต่างประเทศ (เช่น เงินเดือนต่างประเทศ Capital Gain ปันผล ดอกเบี้ย ค่าเช่า) ที่เกิดตั้งแต่ 1 ม.ค. 2567 เมื่อผู้มีถิ่นที่อยู่ในไทยโอนเข้าประเทศไทยในปีใดก็ตาม จะถือเป็นเงินได้พึงประเมินและต้องเสียภาษี ทางออก 3 แนวทาง: (1) ใช้ DTA Credit — ยื่นแบบ RO 21 พร้อมใบเสร็จภาษีต่างประเทศเครดิตได้เต็มจำนวน หรือใช้อัตราที่ต่ำกว่าตาม DTA เช่น สหรัฐ อังกฤษ สิงคโปร์ ญี่ปุ่น ออสเตรเลีย (2) ใช้เงินได้ที่เกิดก่อน 31/12/2566 ที่ยังเก็บไว้ต่างประเทศ (Grandfathered) โอนเข้าเมื่อไหร่ก็ไม่ต้องเสีย (3) ไม่พำนักในไทยเกิน 180 วันในปีที่มีเงินได้นั้น เราทำ Tax Residency Planning ให้ลูกค้าที่มีธุรกิจข้ามชาติ

ค่าลดหย่อนส่วนตัว 60,000 คู่สมรสไม่มีเงินได้ +60,000 บุตร 30,000/คน (บุตรที่ 2+ 60,000) พ่อแม่ 30,000/คน อุปการะผู้พิการ 60,000/คน ประกันสังคม 9,000 ประกันชีวิต 100,000 ประกันสุขภาพตัวเอง 25,000 ประกันสุขภาพพ่อแม่ 15,000 RMF/SSF/PVD/กบข./ประกันบำนาญ รวม 500,000 บาท (แต่ไม่เกิน 30% ของเงินได้) ThaiESG 300,000 บาท ดอกเบี้ยบ้าน 100,000 บาท บริจาคทั่วไป 10% ของเงินได้หลังลด บริจาคการศึกษา/กีฬา 2 เท่า ช้อปดีมีคืน 50,000 บาท (ถ้ารัฐประกาศ) เราสแกน Statement/e-Slip ทุกเดือนเพื่อจับค่าลดหย่อนที่ลูกค้าลืม เฉลี่ยเจอปีละ 3–5 รายการ เพิ่มขึ้นเฉลี่ย 8–15% ของภาษีที่ต้องจ่าย

นายจ้างหัก ณ ที่จ่าย 1–35% ตามอัตราคำนวณล่วงหน้า (ใช้ประมาณเงินได้ทั้งปี) แต่ค่าลดหย่อนจริงมักมากกว่าที่แจ้ง HR ทำให้เกิดภาษีเกินและได้เงินคืน (Tax Refund) 78% ของลูกค้าเราได้เงินคืนเฉลี่ย 8,000–35,000 บาท กระบวนการคืนเงินหลังยื่น 15–45 วันสำหรับ e-filing (เร็วกว่ากระดาษ 3 เท่า) กรมสรรพากรโอนตรงเข้าบัญชี PromptPay ที่ผูกกับเลขบัตรประชาชน 13 หลัก สำหรับต่างชาติต้องมี Tax ID (13 หลักที่ขึ้นต้นด้วย 8) และเปิดบัญชีธนาคารในไทย เราเป็นตัวแทนสื่อสารกับสรรพากรกรณีถูกเรียกตรวจ (Tax Audit) ซึ่งเกิดกับ 3–5% ของผู้ยื่นทุกปี

มาตรา 41 วรรคสาม ประมวลรัษฎากรกำหนดว่าผู้อยู่ในไทยรวมกัน 180 วันในปีภาษี (1 ม.ค. – 31 ธ.ค.) ถือเป็น 'ผู้มีถิ่นที่อยู่' และต้องเสียภาษีจากรายได้ต่างประเทศเมื่อ 'นำเข้ามาในประเทศไทย' ตั้งแต่วันที่ 1 ม.ค. 2567 เป็นต้นไป กรมสรรพากรตีความใหม่ (คำสั่ง ป.161/2566 และ ป.162/2566) ว่าไม่จำเป็นต้องนำเข้าในปีเดียวกับที่เกิดรายได้อีกต่อไป — เงินที่เก็บไว้ต่างประเทศตั้งแต่ปี 2566 ก่อนหน้าไม่ต้องเสียภาษี แต่รายได้ตั้งแต่ 2567 เป็นต้นไปเสียเมื่อโอนเข้าไทยเมื่อใดก็ตาม เราแนะนำ Structure 3 บัญชี: (1) Pre-2024 Legacy Account (ไม่เสียภาษี) (2) Post-2024 Foreign Income Account (เสียภาษีเมื่อโอนเข้า) (3) Thai-Source Account สำหรับ Long-term Retiree ที่มี Pension จากต่างประเทศ ควรพิจารณา DTA Article 18 (Government Pension) และ Article 17 (Private Pension) ที่ 61 ประเทศไทยมีกับต่างประเทศ ซึ่งหลายฉบับ (US, UK, Germany) ให้สิทธิ์ Exclusive Taxing Right กับประเทศต้นทาง

ปีภาษี 2568 มีค่าลดหย่อน 40 รายการ กลุ่มใหญ่: (1) ส่วนตัวและครอบครัว — ตัวเอง 60,000 คู่สมรส 60,000 บุตร 30,000/คน (บุตรที่ 2 ขึ้นไปที่เกิดปี 2561 ขึ้นไป 60,000) บิดามารดา 30,000/คน (2) ประกัน — ประกันชีวิต 100,000 ประกันสุขภาพ 25,000 ประกันบำนาญ 200,000 (3) การออม — RMF 30% ของรายได้ (สูงสุด 500,000) SSF 30% ของรายได้ (สูงสุด 200,000) ThaiESG 30% (สูงสุด 300,000) กองทุน กบข./กสจ. 500,000 (4) บ้าน — ดอกเบี้ยกู้ซื้อบ้าน 100,000 (5) บริจาค — พรรคการเมือง 10,000 การกุศลทั่วไป 10% ของรายได้ การศึกษา/กีฬา/โรงพยาบาลของรัฐ 2 เท่า ผู้เสียภาษีสูง (Bracket 30–35%) ที่ Max Out RMF+SSF+ประกันบำนาญ ประหยัดภาษีได้ 100,000–150,000 บาท/ปี โดยเงินยังเป็นของตัวเอง เราจัดทำ Tax Optimization Model รายบุคคลก่อนสิ้นปีเดือน พ.ย. ให้ทันซื้อกองทุนภายใน 30 ธ.ค.

กรมสรรพากรออกคำสั่ง ป.161/2566 (บังคับใช้ 1 ม.ค. 2567) เปลี่ยนหลัก 'remit-in-same-year' เป็น 'ต้องเสียภาษีทุกครั้งที่โอนเข้าไทย ไม่ว่าจะเกิดรายได้ปีใด' สำหรับผู้อยู่ในไทย ≥ 180 วัน/ปี ยกเว้น (1) รายได้ที่เกิดก่อน 1 ม.ค. 2567 (grandfather) (2) ภายใต้ Double Tax Treaty 61 ประเทศ ที่ให้เครดิตภาษีที่ชำระต่างประเทศ (Article 22–23) กระทบหนัก: (a) ผู้ที่ได้เงินจากขายหุ้น/อสังหาฯ ต่างประเทศ (b) pension foreign (US 401k, UK SIPP, AU Super) (c) rental income ต่างประเทศ กลยุทธ์: (i) ใช้ตัวเลือก Non-Resident (< 180 วัน) โดย tracking day count ผ่าน immigration record (ii) ใช้ LTR visa ที่ให้ tax exemption remit foreign income (Wealthy Global Citizen category) (iii) วางแผน holding company ใน Singapore/HK ใช้ Treaty เพื่อลด withholding — เราเป็น partner กับ Big 4 tax specialist ในการวางแผนเฉพาะเคส.